10 kwietnia 2026, godz. 15.00, Toruń, Kopernikański Ośrodek Integracji, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Olszewskiego 16, budynek Tolerancja

Zapraszamy serdecznie na kolejne sympozjum „książkowe” Avantu,  jak zwykle wyjątkowe: „Zarządzają niewiedzą, projektują przemoc. Od Powolnej przemocy i ekologii ubogich Nixona do agnotologii i odpowiedzialnego projektu”. Podczas naszego sympozjum mamy najszczerszą nadzieję nie tylko narzekać, obnażać i tropić – choć tego nie unikniemy. Na złożony problem, którym się zajmiemy, składają się skutki niewidocznych mechanizmów przemocy. Jedne z tych mechanizmów dotyczą nieodpowiedzialnego projektowania naszej rzeczywistości w każdym sensie pojęcia „projektowanie” czy „dizajn”, od skali przemysłowej do interakcji człowieka z artefaktami cyfrowymi.  Drugi rodzaj mechanizmów dotyczy zarządzania wiedzą o tym – w sensie celowego wytwarzania i kontrolowania niewiedzy, błędnej wiedzy czy ignorancji. Nie zapraszamy w ten sposób do dyskusji rzeczniczki i rzeczników teorii spiskowych, tylko traktujemy te ostatnie jako jeden z wytworów działania mechanizmów, o których mowa.

Co mają wspólnego problemy Globalnego Południa z ciemną stroną portali społecznościowych? Czy dostępne nam cyfrowe rozszerzenia poznawcze mają charakter neutralny, a problem leży tylko po stronie intencji posługujących się nimi? W jakim stopniu materialna struktura świata „myśli za nas”, ale nie dla nas? Czy projektowanie UX można obarczać odpowiedzialnością taką, jaką obarcza się praktykę lekarską? Jak projekt naszego fizycznego świata i zarządzanie ignorancją działają na rzecz powolnej przemocy?... Te i podobne pytania pojawiły się już jakiś czas temu w literaturze naukowej i publicystycznej, plasując się w obszarze z jednej strony ekokrytyki i krytycznego dizajnu, z drugiej strony – agnotologii oraz krytycznych i zaangażowanych badań nad poznaniem. Do pierwszej zaliczyć możemy tak różne prace jak „Dizajn dla realnego świata. Środowisko człowieka i zmiana społeczna" Victora Papanka, „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Roba Nixona, „Ruined by Design: How Designers Destroyed the World, and what We Can Do to Fix it” Mike’a Monteiro czy „Uspołecznianie antropocenu. Ekowerwa i ekologizowanie ekonomii” Ewy Bińczyk. W literaturze drugiego obszaru na pewno umieścimy zbiór „Agnotology. The Making and Unmaking of Ignorance” pod red. Roberta N. Proctora i Londy Schiebinger, jak i  „Embodied, Extended, Ignorant Minds: New Studies on the Nature of Not-Knowing “ pod red. Selene Arfini i Lorenzo Magnani (jeden z nielicznych dowodów zaangażowania w taką problematykę kognitywistyki).

Od osób, które zechcą wziąć udział w naszych dyskusjach, nie wymagamy jednak znajomości tych zakresów badań i refleksji, bo też i badania społeczne i poznawcze nie współpracowały do tej pory zbyt owocnie w tym względzie. Zwracamy za to uwagę na udział i głos naszej Gościni: dr hab. Katarzyny Więckowskiej, prof. UMK, badaczki zainteresowanej m.in. ekokrytyką, posthumanizmem i widmologią, która była współtłumaczką (obok Tymona Adamczewskiego i Tomasza Dobrogoszcza) książki „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Nixona. 

Zapowiedziane osoby koreferujące: dr hab. Aleksandra Derra, prof. UMK, dr Tomasz Komendziński, dr Witold Wachowski. 

Organizatorami sympozjum są: Kopernikański Ośrodek Integracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (organizator lokalny) i Projekt Avant (organizator cyklu).