10 kwietnia 2026, godz. 15.00, Toruń, Kopernikański Ośrodek Integracji, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Olszewskiego 16, budynek Tolerancja

Zapraszamy serdecznie na kolejne sympozjum „książkowe” Avantu,  jak zwykle wyjątkowe: „Zarządzają niewiedzą, projektują przemoc. Od Powolnej przemocy i ekologii ubogich Nixona do agnotologii i odpowiedzialnego projektu”. Podczas naszego sympozjum mamy najszczerszą nadzieję nie tylko narzekać, obnażać i tropić – choć tego nie unikniemy. Na złożony problem, którym się zajmiemy, składają się skutki niewidocznych mechanizmów przemocy. Jedne z tych mechanizmów dotyczą nieodpowiedzialnego projektowania naszej rzeczywistości w każdym sensie pojęcia „projektowanie” czy „dizajn”, od skali przemysłowej do interakcji człowieka z artefaktami cyfrowymi.  Drugi rodzaj mechanizmów dotyczy zarządzania wiedzą o tym – w sensie celowego wytwarzania i kontrolowania niewiedzy, błędnej wiedzy czy ignorancji. Nie zapraszamy w ten sposób do dyskusji rzeczniczki i rzeczników teorii spiskowych, tylko traktujemy te ostatnie jako jeden z wytworów działania mechanizmów, o których mowa.

Co mają wspólnego problemy Globalnego Południa z ciemną stroną portali społecznościowych? Czy dostępne nam cyfrowe rozszerzenia poznawcze mają charakter neutralny, a problem leży tylko po stronie intencji posługujących się nimi? W jakim stopniu materialna struktura świata „myśli za nas”, ale nie dla nas? Czy projektowanie UX można obarczać odpowiedzialnością taką, jaką obarcza się praktykę lekarską? Jak projekt naszego fizycznego świata i zarządzanie ignorancją działają na rzecz powolnej przemocy?... Te i podobne pytania pojawiły się już jakiś czas temu w literaturze naukowej i publicystycznej, plasując się w obszarze z jednej strony ekokrytyki i krytycznego dizajnu, z drugiej strony – agnotologii oraz krytycznych i zaangażowanych badań nad poznaniem. Do pierwszej zaliczyć możemy tak różne prace jak „Dizajn dla realnego świata. Środowisko człowieka i zmiana społeczna" Victora Papanka, „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Roba Nixona, „Ruined by Design: How Designers Destroyed the World, and what We Can Do to Fix it” Mike’a Monteiro czy „Uspołecznianie antropocenu. Ekowerwa i ekologizowanie ekonomii” Ewy Bińczyk. W literaturze drugiego obszaru na pewno umieścimy zbiór „Agnotology. The Making and Unmaking of Ignorance” pod red. Roberta N. Proctora i Londy Schiebinger, jak i  „Embodied, Extended, Ignorant Minds: New Studies on the Nature of Not-Knowing “ pod red. Selene Arfini i Lorenzo Magnani (jeden z nielicznych dowodów zaangażowania w taką problematykę kognitywistyki).

Od osób, które zechcą wziąć udział w naszych dyskusjach, nie wymagamy jednak znajomości tych zakresów badań i refleksji, bo też i badania społeczne i poznawcze nie współpracowały do tej pory zbyt owocnie w tym względzie. Zwracamy za to uwagę na udział i głos naszej Gościni: dr hab. Katarzyny Więckowskiej, prof. UMK, badaczki zainteresowanej m.in. ekokrytyką, posthumanizmem i widmologią, która była współtłumaczką (obok Tymona Adamczewskiego i Tomasza Dobrogoszcza) książki „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Nixona. 

Zapowiedziane osoby koreferujące: dr hab. Aleksandra Derra, prof. UMK, dr Tomasz Komendziński, dr Witold Wachowski. 

Organizatorami sympozjum są: Kopernikański Ośrodek Integracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (organizator lokalny) i Projekt Avant (organizator cyklu).

10 kwietnia 2026, godz. 15.00, Toruń, Kopernikański Ośrodek Integracji, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Olszewskiego 16, budynek Tolerancja

Zapraszamy serdecznie na kolejne sympozjum „książkowe” Avantu,  jak zwykle wyjątkowe: „Zarządzają niewiedzą, projektują przemoc. Od Powolnej przemocy i ekologii ubogich Nixona do agnotologii i odpowiedzialnego projektu”. Podczas naszego sympozjum mamy najszczerszą nadzieję nie tylko narzekać, obnażać i tropić – choć tego nie unikniemy. Na złożony problem, którym się zajmiemy, składają się skutki niewidocznych mechanizmów przemocy. Jedne z tych mechanizmów dotyczą nieodpowiedzialnego projektowania naszej rzeczywistości w każdym sensie pojęcia „projektowanie” czy „dizajn”, od skali przemysłowej do interakcji człowieka z artefaktami cyfrowymi.  Drugi rodzaj mechanizmów dotyczy zarządzania wiedzą o tym – w sensie celowego wytwarzania i kontrolowania niewiedzy, błędnej wiedzy czy ignorancji. Nie zapraszamy w ten sposób do dyskusji rzeczniczki i rzeczników teorii spiskowych, tylko traktujemy te ostatnie jako jeden z wytworów działania mechanizmów, o których mowa.

Co mają wspólnego problemy Globalnego Południa z ciemną stroną portali społecznościowych? Czy dostępne nam cyfrowe rozszerzenia poznawcze mają charakter neutralny, a problem leży tylko po stronie intencji posługujących się nimi? W jakim stopniu materialna struktura świata „myśli za nas”, ale nie dla nas? Czy projektowanie UX można obarczać odpowiedzialnością taką, jaką obarcza się praktykę lekarską? Jak projekt naszego fizycznego świata i zarządzanie ignorancją działają na rzecz powolnej przemocy?... Te i podobne pytania pojawiły się już jakiś czas temu w literaturze naukowej i publicystycznej, plasując się w obszarze z jednej strony ekokrytyki i krytycznego dizajnu, z drugiej strony – agnotologii oraz krytycznych i zaangażowanych badań nad poznaniem. Do pierwszej zaliczyć możemy tak różne prace jak „Dizajn dla realnego świata. Środowisko człowieka i zmiana społeczna" Victora Papanka, „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Roba Nixona, „Ruined by Design: How Designers Destroyed the World, and what We Can Do to Fix it” Mike’a Monteiro czy „Uspołecznianie antropocenu. Ekowerwa i ekologizowanie ekonomii” Ewy Bińczyk. W literaturze drugiego obszaru na pewno umieścimy zbiór „Agnotology. The Making and Unmaking of Ignorance” pod red. Roberta N. Proctora i Londy Schiebinger, jak i  „Embodied, Extended, Ignorant Minds: New Studies on the Nature of Not-Knowing “ pod red. Selene Arfini i Lorenzo Magnani (jeden z nielicznych dowodów zaangażowania w taką problematykę kognitywistyki).

Od osób, które zechcą wziąć udział w naszych dyskusjach, nie wymagamy jednak znajomości tych zakresów badań i refleksji, bo też i badania społeczne i poznawcze nie współpracowały do tej pory zbyt owocnie w tym względzie. Zwracamy za to uwagę na udział i głos naszej Gościni: dr hab. Katarzyny Więckowskiej, prof. UMK, badaczki zainteresowanej m.in. ekokrytyką, posthumanizmem i widmologią, która była współtłumaczką (obok Tymona Adamczewskiego i Tomasza Dobrogoszcza) książki „Powolna przemoc i ekologia ubogich” Nixona. 

Zapowiedziane osoby koreferujące: dr hab. Aleksandra Derra, prof. UMK, dr Tomasz Komendziński, dr Witold Wachowski. 

Organizatorami sympozjum są: Kopernikański Ośrodek Integracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (organizator lokalny) i Projekt Avant (organizator cyklu).